Ulm is zo’n stad die op papier misschien niet direct je hart sneller laat kloppen. Tot je er rondloopt. Midden in het centrum schiet een bijna absurd hoge kerktoren de lucht in, een paar straten verder hangen scheve vakwerkhuizen boven het water en langs de Donau wandel je zo de drukte uit.
De meeste bezienswaardigheden van Ulm liggen dicht bij elkaar. Je kunt dus veel zien zonder de hele dag van metro naar bus naar tram te hollen. Trek goede schoenen aan, begin bij het Münster en laat de route daarna vooral een beetje los. Ulm is op z’n leukst wanneer je af en toe bewust verkeerd loopt.
Niet te missen
Begin bij het Ulmer Münster
Je kunt eigenlijk niet om het Ulmer Münster heen. Letterlijk niet, want de 161,53 meter hoge toren duikt vanuit bijna iedere straat weer boven de daken op. De bouw begon in 1377 en werd pas in 1890 afgerond. Haast hadden ze duidelijk niet, maar het resultaat mag er zijn.
Tot voor kort stond het Münster bekend als de hoogste kerk ter wereld. Dat lees je nog steeds op verrassend veel websites, maar sinds 2026 is die titel van de baan: de centrale toren van de Sagrada Família in Barcelona is inmiddels 172,5 meter hoog. Het Münster heeft nog wel de hoogste kerktoren van Duitsland. En eerlijk is eerlijk: wanneer je op het plein staat en omhoogkijkt, voelt 161,53 meter nog steeds behoorlijk buitensporig.
Loop ook even naar binnen. Het interieur is veel rustiger dan de uitbundige buitenkant doet vermoeden. Hoge gewelven, glas-in-loodramen, oude koorbanken en enorme pilaren zorgen ervoor dat je vanzelf wat langzamer gaat lopen.
Heb je nog energie over, dan kun je de toren beklimmen. Door de huidige restauratie kom je via 560 treden tot het platform op 102 meter. Het hogere uitkijkpunt op 143 meter is voorlopig gesloten. Een lift is er niet, dus die 560 treden moet je wel echt zelf overtuigen. Bekijk vooraf de actuele informatie over de torenbeklimming.
Even afdwalen
Sla de smalle straatjes rond het Münster niet over
Veel bezoekers bekijken het Münster, draaien een rondje over het plein en lopen daarna rechtstreeks verder. Zonde, want juist de kleine straten rond de kerk maken dit deel van Ulm leuk. Wandel richting Platzgasse, Herrenkellergasse en Hafenbad en duik vooral ook de kleinere zijstraten in.
Hier kom je oude gevels, binnenplaatsen, kleine winkels en cafés tegen. Regelmatig verschijnt de toren ineens tussen twee gebouwen door in beeld. Vooral als je graag fotografeert, kun je hier behoorlijk lang blijven hangen zonder ook maar één officiële attractie af te vinken.
Ulm is trouwens geen onaangetast middeleeuws openluchtmuseum. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een groot deel van de binnenstad verwoest. Daardoor staan historische huizen soms pal naast moderne architectuur. Het witte Stadthaus van Richard Meier tegenover het Münster is daar het duidelijkste voorbeeld van. Niet iedereen zal het mooi vinden, maar saai is het contrast zeker niet.
Mooiste wandeling
Wandel langs het water door het Fischerviertel
Vanaf het Münster loop je in ongeveer tien minuten naar het Fischer- und Gerberviertel. Dit is zonder twijfel het gezelligste stukje van Ulm. De Blau stroomt hier in smalle armen tussen vakwerkhuizen, kleine bruggen en straten met kinderkopjes. Sommige huizen lijken met hun tenen bijna in het water te staan.
Vroeger woonden hier vissers, schippers, molenaars en leerlooiers. De huizen waren tegelijkertijd woning en werkplaats. Bij een aantal oude leerlooiershuizen zie je nog houten galerijen waar dierenhuiden werden verwerkt en gedroogd. Dat moet er destijds een stuk minder romantisch hebben geroken dan nu.
Loop via de Fischergasse, het Fischerplätzle en de Schwörhausgasse, maar kijk niet te veel op je navigatie. Juist de bruggetjes, vreemde hoeken en kleine doorgangen maken de wijk leuk. Tegenwoordig zitten er restaurants, hotels, galeries en een paar ambachtelijke winkels, maar het voelt gelukkig niet overal als een gladgestreken toeristendecor.
Waterpas zoek
Het Schiefe Haus: zo scheef als het eruitziet
Het bekendste huis in het Fischerviertel is het Schiefe Haus uit 1443. En nee, de fotograaf heeft zijn camera niet verkeerd gehouden. Het pand helt daadwerkelijk flink over de Blau. De zuidkant zakte in de loop der eeuwen weg en de bovenste verdiepingen steken steeds verder boven het water uit.
Het wonderlijke is dat je er gewoon kunt slapen: tegenwoordig zit er een hotel in. Vroeger werd het huis door vissers gebruikt. In de kelder zat zelfs een bassin waarin levende vis werd bewaard. Daarmee is het niet alleen een grappig scheef huisje, maar ook een mooi overblijfsel van de manier waarop mensen hier ooit leefden en werkten.
Vanaf het bruggetje heb je het bekendste uitzicht, maar loop vooral ook even langs de zijkant. Daar zie je pas goed hoe weinig er in dit huis geïnteresseerd lijkt te zijn in waterpassen. Houd wel rekening met de hotelgasten; hun voordeur is geen fotoset.
Even uitwaaien
Loop over de oude stadsmuur langs de Donau
Na de smalle straten van het Fischerviertel is de Donau een fijne afwisseling. Via de oude Stadtmauer wandel je met aan de ene kant tuinen en oude huizen en aan de andere kant de rivier en de Donauweide. Aan de overkant ligt Neu-Ulm. Daarmee steek je op de brug niet alleen de Donau over, maar ook de grens tussen Baden-Württemberg en Beieren.
De stadsmuur werd vlak voor 1480 gebouwd en stond toen direct aan het water. In de muur zijn nog ijzeren ringen te zien waaraan boten werden vastgelegd. De strook gras tussen de muur en de huidige rivier ontstond pas later door aanslibbing.
Loop door tot de Metzgerturm. Ook deze oude verdedigingstoren staat zichtbaar scheef. Volgens de lokale legende werden er ooit worstmakers opgesloten die hun worsten te klein hadden gemaakt. Toen een woedende burgemeester binnenkwam, zouden ze van schrik allemaal naar dezelfde kant zijn gesprongen, waarna de toren scheefzakte. Historisch bewijs: nul. Vermakelijk verhaal: absoluut.
Aan het einde van de middag is dit een van de prettigste plekken van Ulm. Ga even op de muur zitten, kijk naar de boten en wandel eventueel over de Herdbrücke naar Neu-Ulm. Vanaf de overkant zie je het Münster mooi boven de stad uitsteken.
Kijk naar de details
Bekijk het kleurrijke Rathaus van Ulm
Het Rathaus ziet er niet uit als een gebouw waar iemand rustig een gemeentelijke vergunning aanvraagt. De gevel zit vol kleuren, figuren en geschilderde verhalen. Het oudste deel werd rond 1370 gebouwd als handelshuis en wordt sinds 1419 als raadhuis gebruikt.
Kijk vooral naar de astronomische klok aan de oostkant. Die werd rond 1520 aangebracht en toont naast de tijd ook astronomische informatie. De schilderingen die je nu ziet, stammen grotendeels uit 1900. Toen werden de verweerde oude afbeeldingen hersteld en deels opnieuw ingevuld.
Binnen hangt een replica van het vliegtoestel van Albrecht Ludwig Berblinger, beter bekend als de Schneider von Ulm. Hij probeerde in 1811 met zijn zelfgebouwde zweefvliegtuig over de Donau te vliegen. Dat liep niet helemaal volgens plan, maar later bleek zijn idee zo gek nog niet.
Pal naast het Rathaus staat de glazen piramide van de Stadtbibliothek. De combinatie is een tikje vreemd, maar juist daardoor interessant: een uitbundig beschilderd raadhuis en een moderne glazen bibliotheek die samen één plein moeten delen.
Voor wie tijd over heeft
Kloster Wiblingen is de omweg waard
Kloster Wiblingen ligt buiten het centrum en past daardoor minder makkelijk in een snelle stadswandeling. Heb je alleen een paar uur in Ulm, dan zou ik het bewaren voor een volgende keer. Heb je een volle dag of een weekend, dan is vooral de bibliotheek absoluut de omweg waard.
De barokke zaal is alles wat een moderne bibliotheek niet is: fresco’s, beelden, vergulde details, marmerimitaties en bijna geen lege plek. Het geheel lijkt eerder op een feestzaal dan op een ruimte waar ooit boeken werden bestudeerd. Subtiel is anders, maar indrukwekkend is het zeker.
In het Museum im Konventbau ontdek je hoe het voormalige benedictijnenklooster functioneerde. Wiblingen was niet alleen een plek van gebed, maar ook een groot economisch bedrijf waar veel mensen in de omgeving afhankelijk van waren.
Bus 3 en 8 rijden vanuit Ulm richting halte Pranger. De bibliotheek en het museum hebben per seizoen andere openingstijden. De Basilika St. Martin wordt naar verwachting tot ongeveer 2028 gerestaureerd en is beperkt toegankelijk. Check daarom eerst de actuele bezoekersinformatie van Kloster Wiblingen.
Bonusstop
De nogal eigenzinnige Einstein-Brunnen
Albert Einstein werd op 14 maart 1879 in Ulm geboren, maar verhuisde al na ongeveer vijftien maanden met zijn familie naar München. Zijn geboortehuis bestaat niet meer. Op de oorspronkelijke plek bij Bahnhofstraße 20 ligt alleen nog een gedenksteen.
De Einstein-Brunnen bij het Zeughaus is leuker om te bekijken. Daar steekt een bronzen Einstein zijn tong uit boven een raketkop. Geen statig eerbetoon, wel eentje die je onthoudt. Sinds 2024 kun je bij Museum Die Einsteins aan de Weinhof meer over zijn familie en de band met Ulm ontdekken.
Geen dertien-in-een-dozijn
Leuke en echt lokale winkels in Ulm
Ulm heeft natuurlijk dezelfde winkelketens als iedere andere Duitse stad. Daarvoor hoef je niet op reis. Deze adressen zijn interessanter wanneer je iets lokaals of handgemaakts zoekt.
Olivera Mola Naturkosmetik
Handgemaakte vegan zepen, huidproducten en geurkaarsen. Geen enorme winkel waar je een uur zoet bent, wel een fijn adres voor een klein cadeau dat niet uit een standaard souvenirrek komt.
Bekijk de winkel ↗De Münstershop
Een kerkwinkel klinkt misschien een tikje stoffig, maar deze is verrassend leuk. Je vindt er regionale producten, 3D-geprinte waterspuwers en soms zelfs steenfragmenten die tijdens restauraties zijn vrijgekomen.
Meer informatie ↗Ochsen Shop
De winkel van de Ulmer brouwerij Gold Ochsen verkoopt lokale bieren, glazen en producten van de brouwerij. Nog steeds een souvenirwinkel, maar dan wel eentje waar Ulm daadwerkelijk in de fles zit.
Bekijk de openingstijden ↗Seeberger Genusswelt
Seeberger komt uit Ulm en heeft hier een eigen winkel, café en restaurant. Leuk als je toch met de fiets of auto die kant op gaat; vanuit de oude stad zou ik er niet speciaal voor heen en weer reizen.
Meer informatie ↗Ulm in één dag
Zo zou ik de route lopen
- 09.00 uurBegin bij het Münster, bekijk de kerk en beklim eventueel de toren.
- Late ochtendDwaal door de straten rond het Münsterplatz en neem op woensdag of zaterdag de markt mee.
- LunchLoop via het Rathaus naar het Fischer- und Gerberviertel en zoek daar een fijn terras.
- MiddagBekijk het Schiefe Haus, wandel langs de Blau en volg de stadsmuur richting de Donau.
- Laatste stopSteek de Herdbrücke over voor het uitzicht. Kies daarna tussen de Einstein-Brunnen en Wiblingen; beide proppen kan, ontspannen wordt het er niet van.
Voor vertrek
Praktische tips voor Ulm
- Hoeveel tijd?Eén dag is genoeg voor de binnenstad. Met Wiblingen en een museum erbij zijn twee dagen prettiger.
- Alles lopen?Vrijwel alle bezienswaardigheden in het centrum liggen op loopafstand. Alleen voor Wiblingen is de bus, fiets of auto handiger.
- Beste reistijd?Het voorjaar en de vroege herfst zijn fijn voor lange wandelingen. In december is het Münsterplatz sfeervol, maar behoorlijk druk door de kerstmarkt.
- Steek de rivier over.Vanaf Neu-Ulm krijg je een van de mooiste uitzichten op de skyline. Het kost weinig tijd en veel bezoekers slaan het toch over.
- Check werkzaamheden.Zowel het Münster als Kloster Wiblingen wordt gerestaureerd. Wat vandaag open is, kan tijdens jouw bezoek achter een steiger verdwijnen.
Veelgestelde vragen
Handig om te weten over Ulm
Wat moet je zeker zien in Ulm?
Mis in ieder geval het Ulmer Münster, het Fischer- und Gerberviertel, het Schiefe Haus, het Rathaus en de wandeling over de stadsmuur langs de Donau niet. Met extra tijd is de barokke bibliotheek van Kloster Wiblingen de moeite waard.
Is Ulm leuk voor een stedentrip?
Ja, vooral wanneer je houdt van oude architectuur, water en steden die je gemakkelijk te voet kunt bekijken. Ulm heeft genoeg te zien voor een volle dag, maar voelt niet zo druk en overweldigend als de bekendste Duitse stedentripbestemmingen.
Kun je Ulm in één dag bekijken?
In één dag kun je alle grote bezienswaardigheden in het centrum zien. Wil je ook naar Kloster Wiblingen, een museum bezoeken en uitgebreid langs de Donau wandelen, plan dan liever een weekend.
Is het Ulmer Münster nog de hoogste kerk ter wereld?
Nee. Het Ulmer Münster heeft een toren van 161,53 meter en is daarmee nog altijd de hoogste kerktoren van Duitsland. De centrale toren van de Sagrada Família in Barcelona bereikte in februari 2026 een hoogte van 172,5 meter.
Kun je de toren van het Ulmer Münster beklimmen?
Ja. Door restauratiewerkzaamheden kun je momenteel via 560 traptreden naar het platform op 102 meter. Het hogere platform op 143 meter is voorlopig gesloten. Er is geen lift en bij slecht weer kan de toren tijdelijk dichtgaan.
Waar staat het Schiefe Haus?
Het Schiefe Haus staat aan de Schwörhausgasse 6, midden in het Fischer- und Gerberviertel. Vanaf het Münster wandel je er in ongeveer tien minuten naartoe.
Ons eindoordeel
Is Ulm een bezoek waard?
Ulm gaat je waarschijnlijk niet drie weken bezighouden en dat is precies de charme. In één compacte stad krijg je een gigantische gotische toren, vakwerkhuizen aan het water, vreemde scheve gebouwen, een kleurrijk raadhuis en een fijne wandeling langs de Donau. Het Münster trekt als eerste je aandacht, maar de rustigere momenten tussen de grote bezienswaardigheden maken de stad uiteindelijk het leukst.
Historische en praktische informatie is gecontroleerd bij de officiële websites van Tourismus Ulm/Neu-Ulm, het Ulmer Münster en Kloster Wiblingen. Openingstijden en toegankelijkheid kunnen veranderen; controleer ze vlak voor vertrek.